Benjamin Netanyahu — "Bibi" — is de huidige premier van Israël sinds december 2022 en het staatshoofd met de meeste gecumuleerde ambtstermijnen in de geschiedenis van dat land. Hij is ook de eerste zittende regeringsleider van een westerse bondgenoot tegen wie het Internationaal Strafhof op 21 november 2024 een arrestatiebevel uitvaardigde wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid in Gaza. Aangeklaagd wegens corruptie in drie afzonderlijke procedures voor Israëlische rechtbanken sinds 2019, gesteund door Donald Trump die de stopzetting van zijn zaak eist, omgeven door extreemrechtse ministers die de annexatie van Gaza en de vernietiging van Palestijnse steden eisen, is Netanyahu voor miljoenen mensen wereldwijd het gezicht geworden van de onderdrukking van het Palestijnse volk. Wie is hij werkelijk?
Lees ons artikel over de Nakba: geschiedenis, betekenis en geheugen van een volk om de gevolgen van zijn beleid voor het Palestijnse volk te begrijpen. En voor de volledige geschiedenis van de internationale erkenning van Palestina, lees ons artikel over welke landen Palestina steunen.
Wat zijn Netanyahus afkomst en ideologische invloeden?
Benjamin Netanyahu werd op 21 oktober 1949 geboren in Tel Aviv, in een gezin dat hem geen ideologische vrijheid liet. Zijn vader Benzion Netanyahu was een nationalistische historicus en leerling van Ze'ev Jabotinsky — de oprichter van het revisionistische zionisme, de rechtervleugel van de zionistische beweging, die een integraal, militaristisch en expansionistisch nationalisme verkondigde. Benzion bracht zijn zonen een sombere wereldvisie bij, gebaseerd op de overtuiging dat antisemitisme een permanente constante van de menselijke geschiedenis was, dat Arabieren geen vredespartners konden zijn en dat Israël alleen door kracht kon overleven. "De Arabieren zijn barbaren", verklaarde hij in een interview in 2009. "Het fundamentele probleem is dat de islam ons als vijanden beschouwt."
Benjamin groeide op tussen Tel Aviv, Jeruzalem en de Verenigde Staten, waar zijn vader Joodse geschiedenis doceerde aan verschillende universiteiten. Deze Amerikaanse vorming beïnvloedde zijn politieke communicatie en zijn relatie met de Amerikaanse rechterflank diepgaand — hij ontwikkelde een beheersing van het Engels en een televisieretoriek die hem de bijnaam "de wereldwijd best voor Anglofonische media opgeleide politicus" opleverden. In 1975 behaalde hij een diploma architectuur aan het MIT (Massachusetts Institute of Technology) en vervolgens een master in managementstudies aan de Sloan School of Management van dezelfde instelling.
Voor zijn studie diende hij in het Israëlische leger bij de eliteeenheid Sayeret Matkal — Israëls meest prestigieuze speciale eenheid, vergelijkbaar met de Amerikaanse Navy SEALs. Hij nam met name deel aan de bevrijding van gijzelaars van een Sabena-vliegtuig in 1972. Zijn oudere broer Yonatan, commandant van dezelfde eenheid, werd in 1976 gedood tijdens Operatie Entebbe — de Israëlische interventie in Kenia om passagiers van een gekaapt Air France-vliegtuig te bevrijden. De dood van Yonatan, die een Israëlische nationale held werd, tekende Benjamin diepgaand en voedde zijn obsessie voor de strijd tegen "terrorisme".
Hoe werd Netanyahu premier van Israël?
Netanyahus politieke carrière werd lang voor de verkiezingspolitiek opgebouwd via diplomatie en mediacommunicatie. In 1982 werd hij ontdekt door Moshe Arens, de Israëlische ambassadeur in Washington en Likud-lid, die hem tot zijn nauwste medewerker maakte. In 1984 werd hij benoemd tot Israëlisch ambassadeur bij de VN — een positie van waaruit hij de Israëlische zaak met indrukwekkende effectiviteit op het internationale toneel verdedigde, met name tijdens de VN-resolutie van 1975 die zionisme gelijkstelde aan racisme. Zijn televisie-optredens maakten hem tot het mediaGezicht van Israël in het Westen.
In 1988 verkozen in de Knesset onder de Likud-vlag, steeg hij snel. In 1996 werd hij op 46-jarige leeftijd de jongste premier in de geschiedenis van Israël en versloeg de zittende Arbeidspartijkandidaat Shimon Peres met een kleine marge van 29.000 stemmen op 3 miljoen kiezers. Zijn eerste ambtstermijn (1996-1999) werd gekenmerkt door het opzettelijk vertragen van de Oslo-akkoorden, de hervatting van nederzettingenbouw in de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem, en gespannen betrekkingen met de Clinton-administratie, die hem zag als een obstakel voor vrede. In 1999 verslagen door Ehud Barak van de Arbeidspartij, keerde hij in 2002 terug als minister van Financiën onder Ariel Sharon, voordat hij in 2005 opnieuw de leiding van Likud overnam.
Zijn tweede ambtstermijn begon in 2009 en duurde tot 2021 — 12 opeenvolgende jaren die hem de langst dienende premier in de geschiedenis van Israël maakten, waarmee hij het record van David Ben Gurion verbrak. Die jaren werden gekenmerkt door herhaalde geweldscycli in Gaza, de systematische blokkering van het vredesproces, de versnelde uitbreiding van nederzettingen in de Westelijke Jordaanoever, de breuk met de Amerikaanse Democraten onder Obama en de groeiende alliantie met de nationalistische rechterflank in Amerika en Europa. In 2015 hield hij een toespraak voor het Amerikaanse Congres tegen Barack Obama's nucleaire akkoord met Iran — zonder het Witte Huis te informeren, een ongekende protocollaire schending die zijn relatie met de Democraten definitief vergiftigde.
In 2021 verwiep een heterogene coalitie van rechtse, centristische en Arabische partijen hem. In december 2022 keerde hij terug aan de macht en leidde de meest extreemrechtse coalitie in de geschiedenis van Israël.
Wat is Netanyahus alliantie met de Israëlische extreemrechtse?
De in december 2022 door Netanyahu gevormde coalitie wordt door veel internationale waarnemers beschreven als "de meest extremistische regering in de geschiedenis van Israël". Om na vijf verkiezingen in vier jaar een meerderheid in de Knesset te verkrijgen, sloot Netanyahu een akkoord met twee extreemrechtse partijen: de partij Religiöus Zionisme van Bezalel Smotrich en de partij Joodse Kracht van Itamar Ben Gvir.
Bezalel Smotrich, benoemd tot minister van Financiën en minister op het Ministerie van Defensie met bevoegdheid over de Westelijke Jordaanoever, omschrijft zichzelf als een "homofobe fascist" — zijn eigen woorden. Hij eist de "eliminatie" van Palestijnse steden zoals Huwara na nederzettingsaanvallen, pleit voor rassenscheiding van Arabische en Joodse vrouwen in kraamafdelingen, beschouwt homoseksuelen als "dieren" en vindt dat Palestijnse vrouwen een "demografische bedreiging" vormen. Het coalitieakkoord van december 2022 droeg hem het nederzettingsbeleid in de Westelijke Jordaanoever over — hij gebruikte het om de legalisering van illegale voorposten en de toewijzing van fondsen voor nederzettingsinfrastructuur te versnellen.
Itamar Ben Gvir, benoemd tot minister van Nationale Veiligheid met gezag over de Israëlische politie — ook in de Westelijke Jordaanoever —, bewondert openlijk de wijlen Meir Kahane, oprichter van Kach, dat sinds 1994 door de Verenigde Staten, de EU en Israël zelf als terroristische organisatie is aangemerkt. Ben Gvir had lange tijd een portret van Baruch Goldstein — de dader van de massamoord in de Ibrahimiyya-moskee in Hebron in 1994 (29 doden) — in zijn woonkamer hangen. In augustus 2023 verklaarde hij zonder omhaal dat "mijn recht, dat van mijn vrouw en mijn kinderen, om over de wegen van Judea en Samaria te rijden, zwaarder weegt dan het recht van Arabieren op vrijheid van beweging". Hij heeft herhaaldelijk incidenten uitgelokt op het Al-Aqsa-moskeecomplex en wapenstilstandspogingen in Gaza geblokkeerd.
Het coalitieakkoord bepaalt uitdrukkelijk dat "de premier zal werken aan de toepassing van de Israëlische soevereiniteit over Judea en Samaria" — de bijbelse benaming voor de bezette Westelijke Jordaanoever. Men geloofde lange tijd dat deze alliantie met Ben Gvir en Smotrich een gelegenheidsverbond was om zijn meerderheid veilig te stellen. In werkelijkheid is Netanyahu ook zelf een voorstander van "Groot-Israël", constateren analisten. Hij gebruikte deze termen niet publiekelijk — hij gaf de voorkeur aan spreken over een "nieuw Midden-Oosten" — maar zijn beleid sinds 2022 wijst ondubbelzinnig in die richting.
Wat zijn de gevolgen van Netanyahus beleid voor het Palestijnse volk?
Netanyahus beleid sinds zijn terugkeer aan de macht in 2022 heeft catastrofale gevolgen gehad voor het Palestijnse volk — ruim voor 7 oktober 2023. In de Westelijke Jordaanoever bereikte het tempo van de nederzettingenbouw onder zijn regering recordhoogtes: volgens VN-gegevens vertegenwoordigen de 700.000 Israëlische kolonisten in de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem een toename van 15% sinds 2022. Het geweld van kolonisten tegen Palestijnen in de Westelijke Jordaanoever is geëxplodeerd: volgens het VN-Bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Aangelegenheden (OCHA) zijn incidenten van kolonistengeweld tussen 2022 en 2023 meer dan verdubbeld. Hele Palestijnse dorpen zijn ontvolkt onder druk van gewapende kolonisten — met medeplichtigheid of inactiviteit van het Israëlische leger.
In Gaza heeft Netanyahus langetermijnbeleid de voorwaarden voor de ramp geschapen. Sinds 2007 heeft hij de blokkade van Gaza gehandhaafd en verscherpt — een beleid dat, aldus interne Israëlische documenten die Haaretz onthulde, opzettelijk gericht was op het houden van de enclave "aan de rand van ineenstorting zonder erin te vallen". Die strategie bestond er, volgens dezelfde bronnen, ook in om Hamas te versterken ten koste van de Palestijnse Autoriteit, om de opkomst van een geloofwaardige Palestijnse gesprekspartner die de oprichting van een staat zou kunnen eisen, te voorkomen. Op 7 oktober 2023 lanceerde Hamas een aanval van ongekende bruutheid — 1.200 Israëlische doden, de overgrote meerderheid burgers, 251 gijzelaars — in een context van groeiende woede en wanhoop.
De Israëlische militaire reactie onder Netanyahus leiding heeft, volgens satellietbeelden geanalyseerd door de VN, meer dan 60% van de gebouwen in Gaza vernietigd. Meer dan 50.000 Palestijnen zijn gedood volgens het Ministerie van Volksgezondheid van Gaza — waarvan de meerderheid vrouwen en kinderen, aldus UNRWA-statistieken. Meer dan 1,9 miljoen mensen zijn ontheemd — gelijk aan 90% van de bevolking van Gaza. Ziekenhuizen, scholen, moskeeën, water- en elektriciteitsinfrastructuur zijn systematisch aangevallen. Het gebruik van honger als oorlogswapen — de bevolking opzettelijk voedsel, water, brandstof en medicijnen onthouden — staat centraal in de aanklachten van het ICC tegen Netanyahu. Lees ons artikel over de erfenis van Yasser Arafat voor de symbolen van het Palestijnse verzet tegen deze onderdrukking.
Waarom heeft het ICC een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen Netanyahu?
Op 21 november 2024 vaardigde het Internationaal Strafhof twee arrestatiebevelen uit — tegen Benjamin Netanyahu en zijn voormalige minister van Defensie Yoav Gallant — wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Het is een historisch novum: het ICC, opgericht in 2002, had nog nooit politieke leiders van westerse bondgenoten aangeklaagd tegen de wil van de Verenigde Staten en de Europese Unie in.
Het ICC verklaarde "redelijke gronden" te hebben gevonden om te geloven dat Netanyahu en Gallant "strafrechtelijk verantwoordelijk" waren voor de oorlogsmisdaad van uithongering als oorlogsmethode, evenals voor de misdaden tegen de menselijkheid van moord, vervolging en andere onmenselijke handelingen. De twee mannen zouden "opzettelijk en bewust de burgerbevolking van Gaza de voor haar overleving onontbeerlijke goederen hebben ontnomen", waaronder voedsel, water, medicijnen, brandstof en elektriciteit.
Het verzoek om een arrestatiebevel werd in mei 2024 ingediend door ICC-aanklager Karim Khan — een Britse jurist wiens moedige beslissing het taboe van straffeloosheid voor westerse bondgenoten doorbrak. Netanyahu reageerde door de beslissing "antisemitisch" te noemen en zichzelf te vergelijken met kapitein Dreyfus. Israël is geen ondertekenaar van het Statuut van Rome en erkent de bevoegdheid van het ICC niet — maar de 125 lidstaten van het Hof zijn theoretisch verplicht Netanyahu te arresteren als hij hun grondgebied betreedt. "De wereld van Benjamin Netanyahu is zojuist aanzienlijk gekrompen", kopte France 24 de dag na de aankondiging.
In de praktijk is de handhaving complex. Op 27 november 2024 verklaarde het Quai d'Orsay dat Netanyahu een "immuniteit" genoot met het argument dat Israël geen lid was van het ICC — een standpunt dat de Ligue des droits de l'Homme en de FIDH een "leugen" noemen, want uitdrukkelijk weerlegd door artikel 27 van het Statuut van Rome, dat Frankrijk zelf heeft geratificeerd. Op 2 februari 2025 keurde Frankrijk officieel het overvliegen van zijn luchtruim door Netanyahus vliegtuig goed. Op 7 juli 2025 vloog hij opnieuw over Frankrijk — omdat Ierland, IJsland en Nederland het overvliegen hadden geweigerd, moest zijn vliegtuig een omweg van 400 km over Frankrijk maken. Hongarije onder Viktor Orbán ontving hem met alle egards. Maar Duitsland schortte diezelfde maand zijn wapenexport op, en verschillende landen riepen hun ambassadeurs terug uit Tel Aviv. De secretaris-generaal van Amnesty International, Agnès Callamard, verklaarde: "De wielen van de internationale justitie hebben eindelijk de vermoedelijke verantwoordelijken voor oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid in Palestina ingehaald."
Welke corruptiezaken bedreigen Netanyahu?
Naast het ICC-arrestatiebevel staat Netanyahu sinds 2019 terecht in drie afzonderlijke strafprocedures wegens corruptie voor Israëlische rechtbanken — hij is de eerste zittende premier in de geschiedenis van Israël die tijdens zijn ambtstermijn wordt aangeklaagd en berecht.
Zaak 1000: Netanyahu zou luxecadeaus hebben aangenomen van miljardaire zakenlieden — sigaren, champagne, sieraden, kleding — in ruil voor politieke gunsten. Hij en zijn vrouw Sara worden ervan beschuldigd cadeaus ter waarde van meer dan 260.000 dollar te hebben ontvangen. Zaak 2000: Netanyahu zou in ruil voor wetgevende steun tegen de concurrent van de krant, het dagblad Israel Hayom, gunstige berichtgeving in de krant Yedioth Ahronoth hebben onderhandeld. Zaak 4000, de ernstigste: Netanyahu wordt ervan beschuldigd aan Shaul Elovitch, eigenaar van de nieuwswebsite Walla News, regulatoire voordelen ter waarde van mogelijk honderden miljoenen dollar voor zijn telecomunicatiegroep Bezeq te hebben verleend, in ruil voor gunstige berichtgeving. Deze zaak omvat een aanklacht wegens omkoping die kan worden bestraft met maximaal 10 jaar gevangenisstraf.
Netanyahu ontkent alle aanklachten en bestempelt ze als "heksenjacht". In november 2025 vroeg hij de Israëlische president Isaac Herzog om gratie — een buitengewone procedure vóór een vonnis. Hij beroept zich op het "nationaal belang". Trump, een jarenlange vriend, steunde dit verzoek publiekelijk en verklaarde op Truth Social dat het proces een "politiek gemotiveerde heksenjacht" was, vergelijkbaar met zijn eigen rechtszaken. In juni 2025 ging Trump verder en dreigde impliciet de Amerikaanse militäre hulp aan Israël afhankelijk te stellen van de stopzetting van de zaak. Het vonnis wordt op zijn vroegst in 2026 verwacht.
Wat zijn Netanyahus relaties met de wereldleiders?
Netanyahus internationale positie is diepgaand verslechterd sinds 7 oktober 2023. Voor Netanyahu en zijn extreemrechtse regering zou dit de oorlog te veel kunnen zijn. De menselijke, economische en nu ook diplomatieke kosten van de oorlogen die sinds oktober 2023 zijn begonnen, zijn catastrofaal.
Met Donald Trump onderhoudt Netanyahu een relatie van medeplichtigheid en wederzijdse afhankelijkheid. Trump erkende Jeruzalem in 2017 als hoofdstad van Israël, steunde de Abraham-akkoorden, verdedigde Netanyahu tegen zijn aanklagers en ontving hem in het Witte Huis. Maar de relatie heeft zijn grenzen: in 2025 dwong Trump een staakt-het-vuren in Israël in Libanon af door op Truth Social te posten "Israël gaat Libanon niet bombarderen, het is hun VERBODEN door de Verenigde Staten" — en herinnerde daarmee publiekelijk eraan wie in die relatie de werkelijke macht heeft. Lees ons artikel over de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Palestina voor de volledige geschiedenis van het Amerikaanse beleid tegenover Palestina.
Met de Europese leiders groeit het isolement. Frankrijk, Spanje, Ierland, België, het Verenigd Koninkrijk en Portugal hebben Palestina in 2024-2025 erkend. Spanje legde een totaal wapenembargo op. Duitsland schortte tijdelijk zijn leveringen op. Italië, Frankrijk en Spanje riepen in mei 2025 hun ambassadeurs terug. Het Verenigd Koninkrijk legde sancties op aan Ben Gvir en Smotrich. Geen enkele G7-leider — behalve Trump — geeft hem nog onvoorwaardelijke publieke steun.
Met de Arabische wereld is de normalisering die begon met de Abraham-akkoorden (Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein, Marokko, Soedan in 2020) tot stilstand gekomen. Saudi-Arabië, waarvan de normalisering Netanyahus belangrijkste diplomatieke doel was, schortte de onderhandelingen na 7 oktober op. Jordanië's koning Abdullah en Egyptes president Al-Sisi veroordeelden de operaties in Gaza publiekelijk en weigerden Palestijnse vluchtelingen op te nemen.
Met de Israëlische samenleving zelf is het wantrouwen reël: honderdduizenden Israëliërs demonstreren elke week sinds 2023 voor de vrijlating van de gijzelaars en voor vervroegde verkiezingen. Netanyahu wordt verweten de gijzelaars te hebben opgeofferd aan zijn politieke berekeningen en de druk van zijn extreemrechtse bondgenoten, die dreigden de coalitie te laten vallen als er een wapenstilstand zou worden gesloten.
Verzet tegen Netanyahu via cultuur en solidariteit
Tegenover Netanyahus beleid en de onderdrukking die het het Palestijnse volk oplegt, wordt solidariteit wereldwijd uitgesproken — op straat, op universiteiten, in parlementen en in dagelijkse handelingen. Het dragen van een Palestijnse kufiya, het tonen van een Palestijnse vlag, het dragen van ons Netanyahu Oorlogsmisdadiger T-shirt of onze Netanyahu Crimineel pins en onze Stop Genocide pins — dat zijn manieren om uw engagement zichtbaar te maken.
Lees hoe u Palestina dagelijks kunt helpen om verder te gaan.
Voor de persoonlijkheden wereldwijd die weerstand bieden aan Netanyahu en de Palestijnse zaak steunen, lees onze Top 25 pro-Palestijnse persoonlijkheden.
Bronnen
— Amnesty International France, ICC-arrestatiebevelen tegen Netanyahu en Gallant, november 2024.
— France 24, "De wereld van Benjamin Netanyahu is zojuist aanzienlijk gekrompen", november 2024.
— RTS, Het ICC vaardigt arrestatiebevelen uit tegen Netanyahu en het hoofd van de militäre vleugel van Hamas, november 2024.
— RTBF, Ben Gvir en Smotrich, de extreemrechtse ministers die Netanyahu aan het lijntje houden, 2025.
— GRIP, Netanyahu-regering VI: Versnelling van de kolonisatie, 2023.
— Heidi.news, Netanyahus Israël keert de wereld de rug toe, april 2026.
— Middle East Eye, Netanyahu corruption trials: What are the charges and will he be pardoned?, december 2025.
Veelgestelde vragen over Benjamin Netanyahu
Waarom heeft Netanyahu een internationaal arrestatiebevel?
Op 21 november 2024 vaardigde het Internationaal Strafhof een arrestatiebevel uit tegen Benjamin Netanyahu wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid gepleegd in Gaza vanaf 8 oktober 2023. Het ICC vond "redelijke gronden" om te geloven dat Netanyahu "strafrechtelijk verantwoordelijk" was voor de oorlogsmisdaad van uithongering als oorlogsmethode en voor de misdaden tegen de menselijkheid van moord en vervolging. Het is de eerste keer in de geschiedenis van het ICC dat politieke leiders van een westers geallieerd land worden aangeklaagd.
Wat zijn de corruptieaanklachten tegen Netanyahu?
Netanyahu wordt sinds 2019 vervolgd in drie afzonderlijke procedures: corruptie en vertrouwensmisbruik (aanvaarding van cadeaus van miljardairs), onderhandeling van gunstige mediadekking in ruil voor wetgevende steun, en omkoping in de zaak Bezeq/Walla News (regulatoire voordelen ter waarde van honderden miljoenen euro in ruil voor gunstige berichtgeving). Hij ontkent alle aanklachten. In november 2025 vroeg hij om presidentiele gratie, gesteund door Donald Trump.
Wie zijn Ben Gvir en Smotrich in Netanyahus regering?
Itamar Ben Gvir (minister van Nationale Veiligheid) en Bezalel Smotrich (minister van Financiën, met bevoegdheid over de Westelijke Jordaanoever) zijn de twee extreemrechtse figuren die Netanyahu nodig heeft om zijn meerderheid in de Knesset te behouden. Ben Gvir bewondert openlijk Meir Kahane, oprichter van een als terroristisch aangemerkte organisatie. Smotrich eist de "eliminatie" van Palestijnse steden en heeft zichzelf "homofobe fascist" genoemd. Samen blokkeren zij wapenstilstanden in Gaza en versnellen zij de kolonisatie in de Westelijke Jordaanoever.
Kan Netanyahu in Frankrijk of Europa worden gearresteerd?
Theoretisch ja — de 125 ICC-lidstaten zijn verplicht Netanyahu te arresteren als hij hun grondgebied betreedt. In de praktijk nee. Frankrijk riep officieel een fictieve "immuniteit" in en keurde tweemaal het overvliegen van zijn luchtruim door Netanyahus vliegtuig goed (februari en juli 2025). Hongarije ontving hem. Het Verenigd Koninkrijk arresteerde hem niet. De handhaving van het arrestatiebevel blijft een grote politieke uitdaging.
Wat zijn de gevolgen van Netanyahus beleid voor het Palestijnse volk?
Sinds 7 oktober 2023 zijn meer dan 50.000 Palestijnen gedood in Gaza volgens het Ministerie van Volksgezondheid van Gaza, is meer dan 60% van de gebouwen in de enclave vernietigd volgens VN-satellietgegevens, en zijn 1,9 miljoen mensen ontheemd. In de Westelijke Jordaanoever bezetten 700.000 Israëlische kolonisten Palestijns land, en het kolonistengeweld is verdubbeld sinds 2022 onder de Netanyahu-regering. Het opzettelijke gebruik van honger als wapen tegen de bevolking van Gaza staat centraal in de ICC-aanklachten.